PUPUH VI
DUDUK WULUH
DUDUK WULUH
01 Wong ngawula ing Ratu luwih
pakewuh, nora kena minggrang-minggring, kudu mantep sartanipun, setya tuhu
marang Gusti, dipunmiturut sapakon.
Mengabdi
kepada raja memang amat repot, tidak boleh ragu-ragu dan harus mantap, serta
setia dan percaya kepada raja
02 Mapan Ratu kinarya wakil Hyang
Agung, marentahaken hukum adil, pramila wajib den enut, sing sapa tan manut
ugi, ing parentahe Sang Katong.
Bukankah
raja adalah wakil Yang Mahaagung, yang menjalankan hukum dan keadilan sehingga
harus ditaati. Barang siapa yang tidak menuruti perintah sang raja
03 Aprasasat mbadali karseng Hyang
Agung, mulane babo wong urip, saparsa suwiteng Ratu, kudu eklas lair batin, aja
nganti nemu ewoh.
Ibarat
ingkar dari Yang Mahaagung. Oleh karena itu, setiap yang mengabdi kepada raja
harus ikhlas lahir batrin agar tidak mendapat kesulitan
04 Ing wurine yen ati durung tuwajuh,
angur sira ngabdi, becik ngidunga karuhun, aja age nuli ngabdi, yen durung
eklas ing batos.
di belakang
hari. Jika hati belum bulat, jangan kau mengabdi, lebih baik jika menumpang
tinggal dulu jangan kemudian mengabdi jika batin belum pasrah
05 Anggur ngindung bae pan nora
pakewuh, lan nora nana kang ngiri, amungkul pakaryanipun, nora susah tungguk
kemit, seba apan nora nganggo
Lebih baik
menumpang tinggal agar tidak susah dan tidak ada ayang memerintah, tekun bekerja,
tidak perlu bertugas jaga, bahkan tidak perlu menghadap
06 Mung yen ana tongtonan metu ing
lurung, kemul bebede sasisih, sarwi mbanda tanganipun, glindhang-glindhung
tanpa keris, andhodhok pinggiring bango.
cuma jika
ada keramaian tontonan di jalan, keluar dengan kain bebed sebelah sambil
bersilang tangan, hilir mudik tanpa keris, duduk di pinggir warung.
07 Suprandene jroning tyas, anglir
tumenggung, mengku bawat Senen Kemis, mankono iku liripun, nora kaya wong
ngabdi, wruh plataraning Sang Katong.
Meskipun
demikian, di dalam hatinya merasa sebagai seorang tumenggung yang berpatyung
kebesaran. Sikap seperti itu bukanlah sikap pengabdi yang setiap hari hanya
melikat halaman istana
08 Lan keringan sarta ana aranipun,
lan ana lungguhe ugi, ing salungguh-lungguhipun, nanging ta dipunpakeling,
mulane pinardi kang wong.
yang
terhormat, memiliki gelar dan kedudukan. Tetapi ingat, orang yang mengabdi itu
harus memperhatikan :
09 Samubarang karyanira Sang Aprabu,
sayekti kudu nglakoni, sapalakartine iku, wong kang padha-padha ngabdi,
panggaweyane pan saos.
Seluruh
perintah raja harus dilaksanakan, karena kewajiban mengabdi adalah menghadap
dan menantikan perintah raja
10 Kang nyantana bupati mantri panewu,
kliwon peneket miji, panalaweyan pananjung, tanapi para prajurit, lan kang
nambut karyeng katong.
Baik yang
mengadi sebagai bupati, mantra, penewu, kliwon, peneket, miji, panalawe,
pananjung, maupun prajurit dan yang bekerja pada raja
11 Kabeh iku kawajiban sebanipun, ing
dina kang amarengi, wiyosanira Sang Aprabu, sanadyan tan miyos ugi, pasebane
aja towong.
Semua
memiliki kewajiban untuk menghadap pada hari yang bersamaan pada saat raja
bersidang. Sekalipun tidak ikut bersidang, jangan (dijadikan alasan untuk)
tidak menghadap
12 Ingkang lumrah yen karep seba wong
iku, nuli ganjaran den icih, yen tan oleh nuli mutung, iku sewu sisip, yen wus
mangerti ingkang wong.
Biasanya,
orang yang rajin menghadap itu mengharapkan mendapat hadiah, jika tidak
mendapat hadiah, ia ngambek. (sikap seperti itu) keliru bagi orang yang bijak
13 Tan mangkono etunge kang uwis
weruh, ganjaran datan pinikir, ganjaran pan wus rumuhun, amung naur sihing
Gusti, winales ing lair batos.
Bagi yang
sudah mengetahui, perhitungannya tidak begitu, masalah hadiah tidak dipikirkan,
karena hadiah sebenarnya sudah diterima terlebih dahulu, sehingga tinggal
membalas kebaikan raja dengan lahir batin
14 Setya tuhu marang saprentahe pan
manut, ywa lenggana karseng Gusti, wong ngawula paminipun, lir sarah mungging
jaladri, darma lumampah sapakon.
Melaksanakan
segala perintah raja. Jangan membantah kehendak raja. Orang mengabdi ibarat
sampah di samudra, hanya sekedar menjalankan
15 Dene begja cilaka utawa luhur, asor
iku pan wus pasthi, ana ing bebadanira, aja sok amuring muring, marang Gusti Sang
Akatong.
Adapun
kebahagiaan dan kesengsaraan, ataupun tinggi rendah tergantung pada takdir
masing-masing, jangan suka marak kepada raja
16 Mundhak ngakehaken ing luputireku,
ing Gusti tuwin Hyang Widdhi, dene ta sabeneripun, mupusa kalamun pasthi, ing
badan tan kena megoh.
Hal itu akan
menambah kesalahan kepada raja serta Yang Mahakuasa. Yang benar adalah menerima
takdir diri, jangan berdiam diri
17 Tulisane ing lohkil makful kang
rumuhun, pepancen sawiji-wiji, tan kena owah sarambut, tulisan badan puniki,
aja na mundur ing kewoh.
Yang sudah
tersurat dalam laukhil makfudz tidak dapat diubah barang serambutpun, oleh
karena itu jangan mundur meghadapinya (mundur adalah isyarat pola tembang
berikutnya, yaitu durma)
Tidak ada komentar:
Posting Komentar